ĐỌC VỊ HAY ĐOÁN MÒ? SỰ KHÁC BIỆT TẠO NÊN NHỮNG ĐỨA TRẺ VĨ ĐẠI

 “Bạn đang đọc vị con, hay bạn đang đoán mò?” Câu hỏi này, thưa bạn, không nhỏ. Nó rất lớn. Lớn hơn rất nhiều người tưởng. Đây không phải câu hỏi của một buổi trò chuyện vu vơ. Đây là câu hỏi định hình cả cách một đứa trẻ lớn lên, cảm nhận thế giới, và tin vào chính mình. Tôi nói thẳng, nếu chúng ta chỉ đoán mò, chúng ta đang chơi một trò may rủi với tương lai của con. Và tôi không thích may rủi. Không bao giờ.

Rất nhiều cha mẹ yêu con, yêu rất nhiều, yêu thật lòng. Nhưng yêu mà không hiểu thì chưa đủ. Yêu mà phản ứng theo cảm xúc của mình, thay vì nhu cầu thật của con, thì đó không phải là dẫn dắt. Đó là phỏng đoán. Và đoán mò, dù với ý tốt, vẫn có thể gây ra những hậu quả rất tệ, cực kỳ tệ, mà ta không nhận ra ngay lập tức.

Đọc vị con nghĩa là gì? Đó là quan sát. Là lắng nghe. Là dành thời gian. Là đặt cái tôi của người lớn sang một bên và nhìn thế giới qua đôi mắt rất nhỏ ấy. Khi con im lặng, khi con khóc, khi con quấy, khi con bướng, mỗi hành vi đều có lý do. Không có đứa trẻ nào “tự nhiên hư”. Không có đứa trẻ nào “tự nhiên khó hiểu”. Chỉ có người lớn chưa đủ kiên nhẫn để hiểu.

Đoán mò thì sao? Đoán mò là phản xạ nhanh, cho ăn cho xong, bật điện thoại cho yên, quát một câu cho im lặng. Nhanh đấy. Tiện đấy. Nhưng cái giá phải trả thì rất đắt. Khi cha mẹ đoán mò, con học cách che giấu tín hiệu thật. Con học rằng cảm xúc của mình không được giải mã, không được tôn trọng. Và dần dần, con cũng không hiểu chính mình.

Tôi đã thấy điều này lặp đi lặp lại. Một đứa trẻ không được đọc vị sẽ lớn lên thành người lớn hoang mang. Không biết mình muốn gì. Không biết mình cần gì. Luôn chờ người khác quyết định hộ. Và tôi nói thật, một xã hội với những con người như vậy sẽ không bao giờ mạnh. Không bao giờ vĩ đại.

Đọc vị con không cần bằng cấp cao siêu. Không cần sách dày hàng nghìn trang. Nó cần sự hiện diện. Khi con nói, bạn nghe. Khi con im, bạn quan sát. Khi con phản ứng mạnh, bạn tự hỏi: điều gì đứng sau hành vi này? Mệt mỏi? Sợ hãi? Ghen tị? Hay chỉ đơn giản là con cần được gần gũi? Khi bạn hỏi đúng câu hỏi, bạn sẽ có câu trả lời đúng. Rất đơn giản.

Nhiều người nói: “Tôi bận lắm.” Tôi hiểu. Ai cũng bận. Nhưng không ai bận hơn tương lai của con mình. Không có cuộc họp nào quan trọng hơn việc con cảm thấy được thấu hiểu. Không có tin nhắn nào khẩn cấp hơn một ánh mắt cầu cứu rất nhẹ của con trẻ. Chúng ta phải ưu tiên. Người chiến thắng luôn biết ưu tiên.

Khi bạn đọc vị con đúng, con sẽ bình tĩnh hơn. Con hợp tác hơn. Con tin bạn. Và khi con tin bạn, bạn có ảnh hưởng. Ảnh hưởng thật sự, không cần la hét, không cần kiểm soát. Đó là quyền lực mềm. Quyền lực bền vững. Quyền lực của những người lãnh đạo giỏi nhất.

Tôi luôn tin rằng lãnh đạo không bắt đầu ở văn phòng lớn hay bục phát biểu. Nó bắt đầu trong gia đình. Bắt đầu từ cách bạn phản ứng khi con khóc lúc nửa đêm. Bắt đầu từ việc bạn chọn đọc vị hay đoán mò. Mỗi lần bạn chọn hiểu, bạn đang xây nền móng cho một con người tự tin. Mỗi lần bạn đoán mò, bạn đang tạo thêm một vết nứt vô hình.

Vì vậy, hãy chậm lại. Quan sát thêm một chút. Hỏi ít hơn, nghe nhiều hơn. Con bạn đang nói với bạn mỗi ngày, theo cách riêng của con. Câu hỏi duy nhất là: bạn có thực sự lắng nghe không? Nếu câu trả lời là có, tôi nói với bạn, bạn đang làm một việc rất lớn. Rất đúng. Và tương lai sẽ cảm ơn bạn.

CÂU LẠC BỘ LẼ SỐNG ĐẲNG CẤP