NẾU CON KHÔNG NGỦ, CÓ CHẮC ĐÓ LÀ LỖI CỦA CON? MỘT CÂU HỎI KHIẾN HÀNG TRIỆU CHA MẸ PHẢI DỪNG LẠI

“Nếu con không ngủ, có chắc là lỗi của con?” Câu hỏi này nghe đơn giản, nhưng sức nặng của nó thì rất lớn. Rất nhiều cha mẹ chưa từng hỏi như vậy. Họ quen với việc kết luận nhanh. Con khó ngủ là con hư. Con thức đêm là con bướng. Con quấy là con làm cha mẹ mệt. Nhưng hãy dừng lại một chút. Thật sự dừng lại. Và nghĩ cho kỹ. Bởi vì nếu bạn nhìn sai nguyên nhân, bạn sẽ xử lý sai vấn đề. Và khi nói đến con trẻ, sai một lần có thể để lại dấu vết rất lâu.

Tôi nói thẳng nhé, trẻ con không tự nhiên mà không ngủ. Không có đứa trẻ nào sinh ra với mục tiêu làm khổ cha mẹ vào ban đêm. Điều đó không tồn tại. Trẻ con không có động cơ xấu. Chúng chỉ có nhu cầu chưa được hiểu đúng. Và khi nhu cầu đó không được đáp ứng, chúng dùng cách duy nhất chúng có để lên tiếng. Đó là khóc, là trằn trọc, là chống lại giấc ngủ.

Rất nhiều người lớn thích đổ lỗi cho con vì điều đó giúp họ cảm thấy nhẹ hơn. Đổ lỗi thì dễ. Nhìn lại cách mình đang chăm sóc mới khó. Nhưng nếu bạn đủ dũng cảm để hỏi câu hỏi này, nghĩa là bạn đã đi trước rất nhiều người rồi. Bạn đang bắt đầu làm điều đúng. Và điều đúng, dù khó, luôn đáng giá.

Hãy thử nhìn giấc ngủ của con như một hệ thống, không phải một hành vi. Một hệ thống bao gồm giờ sinh hoạt, ánh sáng, âm thanh, nhịp sinh học, cảm xúc ban ngày, cách con được đáp ứng khi mệt, và cả sự hiện diện của người lớn. Chỉ cần một mắt xích sai, cả hệ thống sẽ trục trặc. Và khi hệ thống trục trặc, đứa trẻ là người chịu hậu quả đầu tiên.

Có những đứa trẻ quá mệt nên không ngủ được. Nghe nghịch lý, nhưng đó là sự thật. Cơ thể non nớt của con bị quá tải. Hormone căng thẳng tăng cao. Và thế là con càng thức. Cha mẹ nhìn vào và nói: con không chịu ngủ. Nhưng thực ra, con không thể ngủ. Hai điều này hoàn toàn khác nhau.

Có những đứa trẻ không ngủ vì ban ngày không được kết nối đủ. Không được ôm. Không được lắng nghe. Không được cảm thấy an toàn. Đêm xuống, khi mọi thứ yên tĩnh, cảm xúc bị dồn nén cả ngày trồi lên. Con tìm cha mẹ. Con cần sự hiện diện. Và nếu người lớn đáp lại bằng cáu gắt, bằng ép buộc, con sẽ học được một điều rất nguy hiểm: nhu cầu của mình là sai.

Tôi không nói rằng cha mẹ phải hoàn hảo. Không ai hoàn hảo cả. Nhưng tôi nói rằng, cha mẹ cần công bằng. Công bằng với con, và công bằng với chính mình. Trước khi kết luận đó là lỗi của con, hãy tự hỏi: hôm nay con đã được ngủ đủ giấc chưa? Con đã được ăn đúng lúc chưa? Con đã được chơi đủ chưa? Con đã được ôm đủ chưa? Những câu hỏi này quan trọng hơn bất kỳ phương pháp dạy ngủ nào.

Có một sự thật mà ít người dám nói: rất nhiều vấn đề giấc ngủ của trẻ không bắt nguồn từ trẻ, mà từ sự thiếu hiểu biết, thiếu kiên nhẫn, hoặc thiếu nhất quán của người lớn. Điều đó không có nghĩa là cha mẹ xấu. Nó chỉ có nghĩa là cha mẹ chưa được hướng dẫn đúng. Và trong một xã hội mà ai cũng cho lời khuyên, nhưng ít người chịu trách nhiệm, việc nuôi con trở nên mệt mỏi hơn nó cần phải thế.

Khi bạn đổi câu hỏi từ “Sao con không ngủ?” sang “Con đang cần điều gì?”, mọi thứ thay đổi. Cách bạn nhìn con thay đổi. Cách bạn phản ứng thay đổi. Và mối quan hệ giữa bạn và con cũng thay đổi. Từ đối đầu sang đồng hành. Từ ép buộc sang thấu hiểu. Từ mệt mỏi sang bình tĩnh hơn mỗi đêm.

Không phải đứa trẻ nào cũng dễ ngủ. Nhưng đứa trẻ nào cũng xứng đáng được hiểu. Và không có đứa trẻ nào đáng bị gán lỗi chỉ vì cơ thể và cảm xúc của con chưa trưởng thành như người lớn. Nếu có ai đó cần học thêm trong câu chuyện này, rất có thể không phải là con.

Vì vậy, lần tới khi con không ngủ, đừng vội trách. Hãy nhìn. Hãy lắng nghe. Và hãy nhớ câu hỏi này. Nó có thể thay đổi không chỉ giấc ngủ của con, mà cả cách bạn làm cha mẹ suốt nhiều năm sau đó.

 CÂU LẠC BỘ LẼ SỐNG ĐẲNG CẤP